Январь-март айларында ИДП көлөмү 1,3%га жогорулады

Болотбек ТАШТАНАЛИЕВ, “Кыргыз Туусу”


КР Улуттук статистикалык комитетинде өткөн пресс-конференцияда КР Улутстатком төрага орун басары Л.Текеева январь-март айларында, ички дүң продуктынын көлөмү алдын ала баалоолор боюнча, 98 млрд. сомдон ашып, мурунку жылга салыштырганда 1,3%га жогорулаганын билдирди.

Төрага  орун  басарынын  айтымында, “Кумтөр” кен казуу ишканаларын эсепке албаганда, ички дүң продуктунун көлөмү 88 млрд. сомго жакын түзүп, 2,9%га өскөн. Ал эми өнөр жай продукцияларынын көлөмү 2018-жылдын январь-мартында 57 млрд. сомдон ашып, өткөн жылга салыштырмалуу 0,5%га төмөндөгөн. Өнөр жай продукцияларынын көлөмдөрүнүн төмөндөшү, негизги металлдардын, тамак–аш продуктуларын өндүрүүнүн (суусундуктарды кошо алганда), тамеки заттарын, унаа жана жабдык-тардын, башка өндүрүштөрдүн төмөндөөсү менен шартталганы, өткөн жылдын январь-мартындагы өнөр жай өндүрүшүнүн жогору болушу, бул жылдын көлөмдөрүнүн кыскарышына таасирин тийгизгени белгиленди.

Ошол эле учурда, текстиль өндүрүшүндө, кийим-кече  өндүрүүдө,  резиналык  жана пластмассалык буюмдарды, башка металл эмес минералдык продуктыларды, мунай-заттарды өндүрүүнүн көлөмдөрүнүн жогорулоосу камсыздалган. Электрэнергия, газ, буу жана кондицияланган аба менен камсыздоо 2017-жылдын январь-мартына салыштырмалуу электрэнергия өндүрүүнүн жана бөлүштүрүүнүн эсебинен 8,6%га өскөн.

Үстүбүздөгү жылдын январь-мартында мурунку айга салыштырмалуу жалпы республика боюнча керектөө секторунда инфляциянын деңгээли 1,1%ды түзгөн. Жыл башынан бери, баалардын жана тарифтердин максималдуу өсүшү (3,2%га) Нарын облусунда байкалган, ал эми Баткен облусунда, тескерисинче, 1,7%га төмөндөгөн.

1-кварталда, тамак-аш продуктылары-на жана алкоголсуз суусундуктарга баалар (0,6%га) жогорулап, Нарын облусунда 3,3%га жогорулаган, Баткен облусунда 3,3%га жана Ош шаарында 0,5%га төмөндөгөн.

Март айында өткөн жылдын декабрь айы менен салыштырмалуу, жаңы бышкан жашылчаларга (11,2%га), алмаларга (10,0%га), кургатылган жемиштерге жана жаңгактарга (2,1%га), тоңдурулган балыкка (1,9%га), кой этине (1,7%га) жана күрүчкө (1,4%га) коюлган баалар көбүрөөк жогорулаган. Ошол эле учурда 1-кварталда, гречка 9,1%га, жаңы ба-лык 4,2%га, сүт 2,8%га, жумуртка 1,9%га, кум-шекер 1,8%га, картошка 1,8%га, ун 1,2%га, өсүмдүк жана ич майлары 0,7%га коюлган баалар төмөндөгөн.

Баалар жана тарифтер тамеки заттарына 14,6%га жана кызмат көрсөтүүлөргө 3,2%га жана алкоголдук ичимдиктерге 2,4%га өскөн. Ошол эле учурда, азык-түлүктүк эмес товарларга болгон баалар жалпы республика  боюнча 0,5%га төмөндөгөн. Анын ичинде,  жыл  башынан  бери,  баалардын  газга 1,4%га, автотранспортко 1,8%га, кичи элек-тро товарларга 2,2%га, цементке 4,2%га жана катуу отунга 7,5%га төмөндөөсү байкалган. Январь-март айларында күйүүчү жана май-лоочу мате риал дардын бааларынын өсүүсү 3,0%ды түзгөн, анын ичинен, бензин баа-сы 2,5%га жана дизелдик май 6,0%га өскөн.

1-кварталда аймактар боюнча алганда, азык-түлүктүк эмес товарларга баалар На-рын облусунда 0,9%га жана Ош облусунда 2,1%га жогорулаганын белгилеп коюу керек.

Пресс-конференциянын  жүрүшүндө, өнөр-жай статистикасы бөлү мү нүн башчысы А.Нурбаева 2018-жылдын I кварталынын жыйынтыктары боюнча республиканын өнөр-жай тармагында байкалган негизги тенденциялар жөнүндө маалымат берди. Өнөр жай өндүрүшүнүн көлөмү январь-март айларында 57,4 млрд. сомду түзгөн. Физикалык көлөмдүн индекси – 99,5 %. «Кум төр» кен казуу ишканаларын эсепке албаганда – 109,3%; ИДПда өнөр жай-дын үлүшү – 23,4%; «Кумтөрдүн» ИДП да үлү шү – 10,8%; Өнөр жайда ишмердиктин түр лөрү боюнча иштетүү өндүрүшү 69,9% түз сө,  иштетүү  өндүрүшүндө  негизги  ме-талл жана даяр металл буюмдарын өндүрүү 60,0% түзгөн.

Улуттук статистика комитетинин финан-сы статистикасы бөлүмүнүн башкы адиси Е.Жукова 2017-жылы кичи жана орто иш-каналардын ишмердигинин көрсөткүчтөрү жөнүндө маалымат берди. Анын айтымында, республиканын аймагында 11 миңден ашуун кичи жана орто ишканалар, 429 миңге жакын дыйкан (фермердик) чарбалар (айыл чарба ишмердиги менен алектенген, жеке иш-керлерди кошо), 390 миңге жакын жеке иш-керлер катталган. Кичи жана орто ишкердик тармагында 84 миңге жакын адам иштеген, же жалпы экономикада иштегендердин 4 пайызга жакынын түзгөн.

Ал эми аталган мекеменин социалдык статистика бөлүмүнүн башчысы Ж.Рахманова 2017-жылдагы  кылмыштуулуктун  абалы жөнүндө маалыматтарды ачыктады. 2017-жылы катталган кылмыштардын саны 2013-жылга салыштырганда 2%га жакын жогорулаган.

Жалпы катталган кылмыштардын көбү — уурулуктарга, алдап кетүүлөргө, ээнбаштык, ошондой эле мыйзамсыз наркотик жүгүртүүлөргө туура келет. Кылмышкерлердин 47%ы 30-49 жаш курагында болушкан. Укук бузуулардын жалпы көлөмүнүн 13%ы аялдарга туура келет.