«Келин ызааты»

Болотбек ТАШТАНАЛИЕВ, “Кыргыз Туусу”


Элибизге белгилүү калемгерлердин бири Мырзабек Чокотегиндин “Келин ызааты” аттуу турмуштук тажрыйбага, ар кандай басылмалардагы, анын ичинде энциклопедиялык маалыматтарга таянылган элдик каада-салтыбызда келинден талаптануучу, келинге жасалуучу алакалар баяндалган.

Автор айтмакчы, элдин дүйнө таанымы, этикалык жана моралдык нормалары, философиясы, оозеки  чыгармачылыгы,  кол  өнөрчүлүгү, илим-билими,  тамак-ашы  миңдеген жылдардан калыптанган. Элдик руханий  казынаны  түзгөн  жана  түптөгөн үрп-адат,  каада-салттар  чоң  мааниге ээ.

“Келиндин ыйман, адеби жигиттерди эрдикке, намыскөйлүккө, чыдамкайлыкка ж.б. асыл сапаттарга чакырат. Ага карата “Коенду камыш өлтүрөт, жигитти намыс өлтүрөт”, “Буттан жыгылган турат, ооздон жыгылган турбайт”, “Эр жигиттин  ичине  ээр  токумдуу  ат  батат” өңдүү көптөгөн макалдар жаралган. Бул макалдардын ар биринин ар тында өзүнчө узун сөз кылууга арзыган чоң маани-маңыз, түшүнүк, турмуш жатат”, – дейт китептин автору Мырзабек Чокотегин.

Китепте кыздын тарбиясынан баштап, келин статусу, кудалашуу алдындагы жагдайлар, куда-сөөктүк алакалар, кудалашуудан кийинки мамилелер кеңири чечмеленип сүрөттөлгөн. Үйлөнүү үлпөтү кандай өтүшү керектиги да так айтылган.

Кийинки муундар ата салтын унутуп баратат. Элдик каада-салттарды, ырым-жырымдарды билгендер аз. Ошол унутта калып бараткан үрп-адаттарды ушул китептен табасыз. Келин алып, кыз узатып жатабыз, салтты биле жүргөнүбүз жөн.