«Макбет» – кыргыз сахнасында

Жыпар ИСАБАЕВА «Кыргыз Туусу»


Т.Абдумомунов атындагы кыргыз драма театрында Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу кыргыз-британ актерлору Уильям Шекспирдин «Макбет» пьесасын сахнага алып чыгышты.

У.Шекспирдин  бул  белгилүү пьесасы совет доорунда кыргызчаланып, бирок кыргызча нуска сакталган эмес жана аны кайрадан кыргызчалоо озуйпасы акын, драматург  Бактыгүл  Чотуровага тапшырылып, ыр түрүндөгү диалогдун отормосу жогорку чебер-чиликте ишке ашкан.

Спектаклде баш каармандардын бирин ойногон британиялык актриса Клейр Картрайд буга чейин Шекспирдин бир нече пьесаларында ойногонун, бирок сахнада артисттер эки башка тилде сүйлөө менен чыгарма жаратарына адегенде ишенбегенин айтат. “Чынында эле мүмкүн эмес деп ойлогонбуз. Репитициянын алгачкы ирмемдеринен баштап биз котормочунун жардамы менен сүйлөшүп, кийинчерээк бири-бирибизди актерлук искусствонун тили менен түшүнүшө баштадык. Атүгүл сөздөрүбүздү кайталай берип бири-бирибиздин тилибизди үйрөнгөндөй болуп калдык.  Чынында  дүйнө  жүзүндө актерлордун орток тили – көз караштан, кыймылдан, сезимдерден түшүнүшүү бар экенине көзүбүз жетти”, – дейт Клейр.

Макбеттин образын жараткан Атай Өмүрбековдун айтымында, чет элдик кесиптеши экөө диалогду улантыш үчүн бири-биринин акыркы  сөздөрүн  жаттап  алышкан.   “Болбосо  бири-бирибизге сүйлөмдүн соңун ыргак аркылуу билдирүүнү макулдашышканбыз”, – дейт ал.

Англиялык режиссер, актриса Сара Жейн Бергер өз демилгеси менен театрга байланышкан эл аралык долбоорлорду ишке ашырып келатканын, бул жолу кыргыз-британ актерлору менен кошо спектакль коюуну чечкенин айтты. “Кыргыз өз маданиятын, өзүнүн таланттарын баалаган эл экендиги менен менин  эсимде  калат,  мага  ушул сапатыңар  абдан  жакты.  Менин каалоом, ушул касиетиңиздерди эч жоготпоңуздар”, – дейт ал.

1-майда өткөн бул премьерада жазуучу жана драматург Султан Раев, октябрь айында театрдын чыгармачыл  жамааты  Лондонго чыгармачылык сапарга барып «Макбетти» коё тургандыгын билдирди.

“Шекспир  Шотландия  королу тууралуу ушул чыгарманы жазып  жатып,  400  жыл  кийин  бул чыгарма  дүйнө  кыдырып,  Кыргызстандын сахнасында эки элдин артисттеринин  өнөктөштүгү  менен коюлат деп ойлоду дейсизби? Көркөм чыгарманын кудуретин, өлбөстүгүн карабайсыздарбы”, – дейт Робин Орд-Смит спектаклдин соңунда.