Исхак Раззаковдун ата теги

 Исхак Раззаков (1910-1979) Лейлек районунун Коросон кыштагында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырайт. Балалыгы Худжанд шаарындагы балдар үйүндө өтүп, андан кийин Ташкент шаарындагы интернатта тарбияланат.

Өткөргөн күндөрү жөнүндө Исхак Раззаков өзүнүн эскерүүсүндө: «…Айтышынча мени атамдын чоң эжеси Гүлхан эже эмизип багып алган. Мен аны жакшы билем. Дээрлик 20 жылдык дайынсыз ажырашуудан кийин 1928-жылы мени өзүбүздүн айылга алып келишти.

Ошондо мен туугандарымдан Гүлхан эжемди, анын кызы Жаңылайды жана молдо Абдулла тагамды жолуктурдум. А Гүлхан эжем менен акыркы жолу 1929-жылы жолуктум. Ал жамакчы болчу, өзү жамактап, өзү ырдачу. Эсимде, биринчи барганымда (1928-жыл) ал мага биздин үйдүн урандыларын көрсөттү…

…анан ал мени кичинекей дөбөнүн чокусуна алып чыкты, ал жерден жыландай иймеңдеген Сырдарыя көрүнүп турду. Анан кошок кошуп баштады:

Жаным иним, Раззакберди

Кайда кеттиң таштап бизди…

Ал аны ошол жерде эле жамап, ошол жерде эле ырдап жиберди. Биз алыстагы дарыяны карап өксүп-өксүп ыйлап отурдук…

…мунун баарын мага Гүлхан эжем айтып берди…» деп (Табышалиев С., Табышалиева А. «Исхак Раззаков: штрихи к портрету» китебинде) жазылган.

Исхак Раззаковдун ата теги жөнүндө Кудайкулов Гайназар аксакал 1950-1955-жылдары, энеси Жаңылайдан билип жазып койгон. Ал төмөнкүчө: Кызыл аяк – Мурзабий, Мурзабийден – Уарыс, Ырыс. Ырыс бир нече уруктарга бөлүнөт. Ырыстан – Торбо, Таң-Атар. Торбо – азыркы күндө чоң урук болуп жашап жатат. Таң-Атардан – Сакыбий, Сакы-бийден – Сатыбалды. Сатыбалдыдан – Меңдикул, Кадыркул. Меңдикулдан бала калбаган. Кадыркулдан – Нур, Кудайкул. Нурдан – Кошкулак, уста Жумаш. Кошкулак, уста Жумаштан тарагандар чоң топ болуп азыркы күндө жашап жатышат. Кудайкулдан – Козу баатыр, Сары баатыр, Мамбет баатыр, Калпа. Козу баатырдан – Марка бий, Ботош, Карим. Алардын урпактары азыркы күндө жашап жатат. Сары баатырдан – уста Гаип, Саип, Саиптан – молдо Абдулла (Исхак Раззаковдун молдо Абдулла тагасы) жана төрт кыз. Молдо Абдулладан – Жамалдин жана төрт кыз. Мамбет баатырдан – Орозкул, Арзыкул. Орозкулдан – Рахман ажы, Раимкул. Рахман ажыдан – Таштемир калпа, Кудайкул, Кудайназар, (атын эстей албаган). Таштемир калпадан бала жок. Кудайкулдан (кемпири Жаңылай) – Жолдошбай, Гайназар, Шарапат. Жолдошбай согуштан кайткан жок, бала жок.

Гайназар Кудайкулов Исхак Раззаковдун ата-теги жөнүндө 1950-1955-жылдары, энеси Жаңылайдан билип жазып койгон. Раимкулдан – Козубай, андан бала калбаган. Арзыкулдан тарагандар азыркы күндө жашап жатат. Калпадан – Байжан. Байжандан – Мурза, Берк, Кожош. Мурзадан – молдо Таш ажы. Кожоштон – Өмүрзак. Берктен – Раззак, Гүлхан, Айхан. Раззактан – Исхак Раззаков. Исхак Раззаковдон – Эркин, Эльмира. Эркинден – Гүлнара (төрт жарым жашта чарчап калган). Эльмирадан – Берк.

Исхак Раззаков өзүнүн ата теги жөнүндө: «…чоң атам Берк Мухаммад, атам Раззак…

…Хорасанда кыргыздын Кызыл-аяк уруусу жашайт эле…» деп жазган (Табышалиев С., Табышалиева А. “Исхак Раззаков: штрихи к портрету”). Элибизде Коросон деп айтылат. Мурзабий, Сакыбий бийлер болушуп алардын урпактары (Исхак Раззаковдун ата-бабалары) байыртадан бери эле Таң-Атарда, Коросондо, Май-Тоңбосто (Лейлекте) жашап келишкен.

Кызыл аяк – 12 уруу КЕСЕК уруусуна кирет. Нурбек Туран «Кесек» китебинде: «Кесек кыргыз элинин эң байыркы урууларынын бири» деп жазат.

Исхак Раззаковдун ата теги:

Раззак – Берк Мухаммад – Байжан – Калпа – Кудайкул – Кадыркул – Сатыбалды – Сакыбий – Таң-Атар – Ырыс – Мурзабий – Кызыл-Аяк. Кызыл-Аяк Кесекке кирет.

 

Мусабек ТУРСУНКУЛОВ, Исхак Раззаков фондунун Башкармалыгынын мүчөсү,

Умар ТАЙЛАКОВ, Исхак Раззаков фондунун мүчөсү,

Дооранбек НИЙМАТОВ, айыл аксакалы