Китеп текчеңизге: «Кудай сүйгөн Куйручук»

Болотбек ТАШТАНАЛИЕВ, “Кыргыз Туусу”


Акын жана жазуучу Эркалы Өскөналынын “Кудай сүйгөн Куйручук” аттуу романы жарык көрдү. Китеп кыргыз элине аттын кашкасындай таанымал акылы жарык акылман, ой толкуну Кудайга серпилген олуя, Улуу Манас ырын жамгырдай төккөн манасчы, алтын жаак, жез таңдай акын, сөз кушун таптаган чечен, күлкүсү күндү батырган, тамашасы таңды атырган айтылуу куудул Куйручукка арналган жана анда бул төгөрөгү төп, төрт аягы тең жорго улуу адамдын өмүрүнүн урунттуу учуру баяндалган.

Автор китепке арнап жазган “Тизгин жаярында”: “Бул адамдын өз ысымы – Кудайберген, атыккан аты – Куйручук! Куйручуктай төрт аягы тең жорго жарык дүйнөгө бир гана жаралат. … Ал өз замандаштарынын жашоо-өмүрүнүн купуя сырларын дүрбүдөй таасын көргөн. Адамдын таалай-тагдыры, жашоо-тиричилиги жөнүндө алдын-ала таамай айткан. Бул адамдын керемет көзүнөн өткөндөр дал Куйручук айткандай жашоо-өмүр сүрүшкөн.

…Ал бала көрбөй зарлагандарга жараткан Кудайдан бала сураган. Куйручуктун оозунан оргуган сөздү Кудай дайыма орундаткан. Баласы жоктор бала кучакташкан. Куйручук ак бата арнап, алакан жайган соң, бактысыз адамдар бактылуу болушкан” деп сүрөттөйт өз каарманын.

Куйручукту өз көзү менен көрүп, олуялык, чечендик касиетине таң берген замандашы, айтылуу жазгыч акын, Тоголок Молдо атыккан Байымбет  Абдыракманов:  “Куйручук  кара жаак, кайкы тил чечен эле. Ал куюлуштуруп сүйлөсө жаңылбаган, кандай шартка кабылса да башын төмөн салып багынбаган, оттой жалындаган адам эле. Сөзү кылычтай курч, тили тикенектүү болчу. Сөзүнүн күчтүүлүгү жана сөз тапкычтыгы боюнча, Куйручукка акын-чечен жеткен эмес” деген эң жогорку баасын берген.

“ТүнгатаТүн каткандын итиндей,

Түрүлө ырдап турчу экен.

Жатакчынын итиндей,

Жабыла ырдап турчу экен.

Төрт болуш элде мен ырчы,

Оо, Байзаке,

Биздин Жумгал тынч экен”, – деп ашка келген Шабданды жабалактап туш-туштан мактап ырдаган Жаңыбай, Токтогул, Эшмамбет, Курман, Карамырза, Жолой, Коргол ырчыларды ары уяткарып, ары кыйчалыштан жол таап ырдаган ушул Куйручук эмеспи.

Куйручук нукура элдик адам болгон. Эркалы Өскөналынын романында мына ошонун баары терип-тепчилип, ар бир окуя мыскалдап чогултулуп камтылган. Андыктан, бул китепти окуган адам кайдыгер калбайт, жайдын аптабында суусаган жолоочудай улам-улам кайталап окуй турганы шексиз.