Уяттуу ырчы авторду унутпайт

 

Ардагер журналист Ниязалы УСУПБЕКОВ менен маек.

–  Ниязалы  агай,  редак-циябызга куш келипсиз. Бир маанилүү маселени айтып, окурмандар  менен  бөлүшөйүн дегендейсиз?

– Ооба. Күркүрөгөн күз келип, ошого жараша той-аш деген көбөйүп турат азыр. Ошондон улам оюмда жүргөн бир маселени айта кетейинчи деп кайрылып калганым. Жанагы келин алып, кыз узаткан тойдо “Жар-жар” айтуу салтка айланып калбадыбы. Тамада:  “Азыр  баланча  деген  сыйлыгы  бар  түкүнчө  ырчы өзүнүн “Жар-жарын” айтып, эки жашты  алдыңыздарга  чакырат”, – дегенде эл ордунан тура калып, дүркүрөгөн кол чабуулардын коштоосунда “Жар-Жар” айтылып, ак тилектер, ак баталар берилип, анан той башталат.

– Менин айтайын дегеним – ошол тойдо ырдалып жаткан ырлардын авторлору унутта калып, жок дегенде аты да айтылбай, эмгектин үзүрүн жалгыз эле аткаруучулардын көрүп жатканы. Бул – тамада менен ырчынын сабатсыздыгы.  Кай  жерде  болбосун, авторлор  сөзсүз  айтылышы керек.  Билбегендер  билип алышсын,   ал  чыгарманын автору  –  менин  курсташым, белгилүү акын, сатирик, жур-налист Жолоочу Рыспаев!

– Кубаныч Ажыбаев аткарган “Сулууларга суктанууга  акым  бар”  деп,  хит болгон белгилүү ыр дагы Жолоочу агайыбыздын калемине таандык эмеспи.

– Ал жигит да ушул ыр менен бир топ ийгиликке жетти. Ал эми Жолоочу акын учурда ден соолугунан жакшы боло албай жүрөт. Ырлары үчүн ал той сайын калем акы алып жаткан жери жок. Бирок, материалдык муктаждыгы канчалык экенин өзү гана билет. Эгерде ушул ыр менен долларлап акча таап, машине тээп, кабат-кабат үйлөрдү салып  жаткандар  авторду  эстеп, ыраазычылык айтып, калем акы-сынан калыстык менен бөлүшүп турганда,  70  жаштагы  ардагерге бир топ тыгынчык болуп, дары-сын кенен алып ичмек. Батасын бермек.

Мындай мисалдар толтура. Маркум Какен Алмазбеков, кесиптештерим Анатай Өмүрканов, Масалбек Шабданов, Жакыпбек Абдылдаев, Жума Мамбетов жана башкалардын текстине жазылган ырлар жана буларга обон жазган обончулар калем акыларын алышабы же авторлорун атайылап эле жаап-жашырып коюп, аткаруучулар бирөөнүн эмгегин жеп жүрө беришеби?

– Баары ушундай дешке да болбойт. Сабаттуу, ыйман-дуу ырчылар деле бар.

–   Бирок  көпчүлүк  ырчылар ушул жол менен жашап жүрүшөт. Бир тойдо ушуларды көрүп отуруп гезит аркылуу болсо да оюмду айтайынчы, кулак кагыш кылайынчы, балким ким бирөөлөрдү бул ойлондурар деп сиздерге келдим. Айланайын ырчылар, мен си-лерди  баалайм,  сыйлайм, талантыңар менен жан багалы деп аракет кылып жүрөсүңөр, бирок акындын, композитордун эмгегин бааласаңар, Кудай алдында, эл алдында жүзүңөр жарык,  жеген  наныңар  адал болот эле. Бирөөнүн кызылдай эмгегин жегениңер жарабайт дегим келет.

Жар-жар

Сөзү: Ж.Рысбаевдики

Обону: А.Абдуллаевдики

Кошулушуп эки жаш,
Жуп болуптур жар-жар.
Кубанышып эл-журту,
Кут конуптур жар-жар.

Толкуп келген мейманга,
Той баштайбыз жар-жар.
Болушунча аянбай,
Бой таштайбыз жар-жар.

Алтын ордо гүл бакча,
Калалуу бол жар-жар.
Артыңардан ээрчиткен,
Балалуу бол жар-жар.

Ак элечек колго алып,
Ыргап жүргүн жар-жар.
Жакшы менен жаманды,
Ылгап жүргүн жар-жар.

Асманга учсун куш болуп,
Ак тилегиң жар-жар.
Ажырашпай бир жүрсүн,
Ак билегиң жар-жар.

Баскан жериң дайыма,
Гүлдүү болсун жар-жар.
Бүгүн курган жашооңор,
Бүрдүү болсун жар-жар.

Ырыс алды – ынтымак,
Билип жүргүн жар-жар.
Ата-энеге башыңды,
Ийип жүргүн жар-жар.

Ак булуттан себилген,
Кар болгула жар-жар.
Дайым ушул жашоодо,
Бар болгула жар-жар.