Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги эмне иш кылды?

Темирбек АЛЫМБЕКОВ, «Кыргыз Туусу»


Жакында өкмөт 9 айдын жыйынтыгын чыгарды. Гезиттин “Социалдык саясат” бөлүмү ушул отчеттук мезгилдин ичинде Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги тарабынан аткарылган айрым урунтуу учурларга көңүлүңүздөрдү бурат.

Жөлөкпул: Министрликтен  алынган маалыматтарга таянсак, 2018-жылдын 1-октябрына карата мамлекеттик жөлөкпулду алуу чулардын саны — 390,0 миң адамды, ал эми бир жолку «балага сүйүнчүнү» алуучулар — 61,9 миң адамды түзгөн. “Балага сүйүнчү” жөлөкпулу 2018-жылдын 1-январынан тартып жаны төрөлгөн бардык балдарга 4000 (төрт миң) сом өлчөмүндө чектелген. Мамлекеттик жөлөкпулдарды төлөөгө республикалык бюджеттин каражатынан жалпы суммасы 4746,4 млн. сом (өсүш — 12,8%) акча каражаты бөлүнгөн. Анын ичинде “балага сүйүнчү” жөлөкпул — 250,8 млн.сомду түзгөн.

Жөлөкпулдардын даректүүлүгүн күчөтүү. Азыркы учурда республика боюнча со-циалдык жардамдын корпоративдик маалыматтык системасы (СЖКМС) киргизилүүдө. Автоматташтыруу жөлөкпулду дайындоо процессиндеги механикалык атачылыктарды жокко чыгарууну, ошондой эле коррупциялык коркунучтардын деңгээлин төмөндөтүүгө,эки жолу дайындоону жана социалдык төлөмдөрү каржылоого болгон отчетторду жана табыштамаларды  даярдоодо  механикалык катачылыктарды жоюуга мүмкүнчүлүк берет, анткени отчеттор автоматтуу түрдө түзүлөт. Министрликтин веб-сайтында социалдык төлөмдөрдү (мамлекеттик жөлөкпул, жеңилдиктердин ордуна  акчалай  компенсация) алуу нун жолдору көрсөтүлгөн жана анын өлчөмүн эсептеп алууга мүмкүнчүлүк түзгөн атайын автоматтык блок (электрондук калькулятор) иштеп жатат.

Жакыр үй­бүлөлөрдү кошумча колдоо: Жакыр үй-бүлөлөрдү социалдык колдоо жана жакыр үй-бүлөлөрдүн ичинен чакан өндүрүшчүлөрдүн потенциалын жогорулатуу максатында Министрлик тарабынан БДАТП менен биргеликте масштабдуу дол боор ишке ашырылууда. 2018-жылдын 1-октябрына карата 340тан ашык инфраструктуралык, окутуу жана киреше алып келүүчү долбоорлор ишке ашкан, алардын алкагында ун жана өсүмдүк майы түрүндө азык-түлүктөр менен 40,8 миң адам (же 7,3 миң жакыр үй-бүлө) камсыз болгон.

Социалдык тейлөө. Министрликтин сис-темасында 16 социалдык стационардык меке-мелер (ССМ) иштейт, аларда 2390 багылуучу бар, алардын арасында улгайган жарандар жана майыптар (ДМЧА) — 737, психоневрологиялык диагноз менен ооруган — 1219 чоңдор жана 434 бала. 2018-жылдын 1-октябрына карата 918 социалдык кызматкер 10,7 миңден ашык жакыр улгайган жарандарга жана майыптарга (ДМЧА), турмуштук оор кырдаалдагы балдарга үйдө кызмат көрсөтөт.

Үй­бүлөлөрдү жана балдары социалдык колдоо. 2018-жылдын 1-октябрына карата — 3836 турмуштук оор кырдаалга кабылган балдар табылган, алардын ичинен — 1738 (45,3%) бала турмуштук оор кырдаалдан чыгарылган, анын ичинен: үй-бүлөгө тарбиялоого (асыроого) — 362, камкордукка жана көзөмөлдүккө алынганы- 443, болжолдуу камкордукка алынганы — 22, балдар мекемелерине — 350, багып алуучу үй-бүлөлөргө — 7, реабилитациялоочу жана күндүзгү борборлорго жайгаштырылганы- 94, балдар мекемелеринен үй-бүлө лөргө  кайтарылганы  —  259. Мындан тышкары — 1387 жакыр үй-бүлө табылган, алардын ичинен — 745 (53,7%) үй-бүлө оор кырдаалдан чыгарылган.

Майыптарга (ДМЧА) кызматтарды көрсөтүү. Майыптуулук фактысын аныктоодон — 32388 адам өткөн, бул өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 11,9%га аз (4364 адам). Майып деп эсептелген жарандардын саны 11,1%га (3907 адамга) кыскарган, алардын ичинен биринчи жолу майып деп эсептелгендердин саны 1,1% (91 адам) жогорулаган, майыптыгы кайрадан белгиленгендердин саны 14,7%га (3998 адам) азайган.

Эмгек рыногу жана калктын жумушка орношуусуна көмөктөшүү. 2018-жылдын 1-октябрына карата иш менен камсыз кылуу кызматтарында эсепте турган жумушсуздардын саны 90,3 миң адамды түзгөн, алардын ичинен расмий жумушсуз макамы барлар — 68,5 миң адам. Республика боюнча расмий жумушсуздуктун деңгээли 2,7%ды түзгөн. Өтчеттук мезгилде иш менен камсыз кылуу кызматтарынын жардамы менен 20,0 миң жумушсуз ишке орноштурулган.