Азыркынын комбинаторлорунун жоруктары. Укук коргоо органдарынын «унчукпоосу»

Мырзакат ТЫНАЛИЕВ, “Кыргыз Туусу”


Советтик жазуучулар Илья Ильф менен Евгений Петровдун романдарынын каарманы улуу комбинатор Остап Бендер кчаларды алып коюунун 400 салыштырмалуу таза ыкмасын билгендигин айтат эмеспи. Бирок, биз бул макалада сөз кыла турган башка бирөөлөрдүн мүлкүн таламандын так түшүндө тартып алуу боюнча комбинацияга анын да мээси жетмек эмес деп ойлойм. Буга макаланы окуп чыккандар ынанышат.

Баары жакшы башталган

1997-жылы августта Кыргызстандын 3 жараны – Кален Куватбеков (уставдук капиталдагы үлүшү 31%), Кымбат Бозбаева (25%), Исмар Майсызов (25%) жана Россиянын жараны Сергей Фищенко (19%) биргелешип кыргыз-россиялык “АКИФ фирмасы” ЖЧКсын түзүшкөн. Аны жетектөөгө И.Майсызов  дайындалган  жана  фирма ийгиликтүү эле иштеп келген. 18.11.2013-жылы бардык уюштуруучулардын макулдугу менен ишкананын имаратында капиталдык ремонт жүргүзүү үчүн “Росинбанк” ААКсынан 60 ай мөөнөт менен 3 млн. доллар кредит алынат. Күрөө катарында фирмага таандык жайлар комплекси жана ЖЧКнын уюштуруучуларынын баасы 2, 887 млн. долларлык кыймылсыз мүлктөрү коюлган. Ошону менен бул бизнес андан ары өнүгүп, анын ээлери үчүн да, иштегендер үчүн да кирешелүү болмок. Бирок…

Ичтен чыккан ийри жыландар…

Бирок,  2016-жылы  ичтен  чыккан  ийри  жылан И.Майсызов ЖЧКга тиешеси жок эле Фарида Аблямитова жана Болот  Абдыкаров  менен  биригип алып, бул фирманын каражаттарынын айланасында Остап Бендер да суктана турган финансылык махинациялар уюштурулат. Ал үчүн зицпредседатель (финансылык махинацияларды жасоо үчүн коюлган номиналдуу жетекчи) Муктарбек Аманкулов пайдаланылат.

Бул боюнча азыр ишенимдүү айта берүүгө болот. Анткени, Бишкек шаарынын Биринчи май райондук сотунун (судья М.Термечиков) 05.11.2018-ж. күчүнө кирген өкүмү менен М.Аманкулов КРнын КЖКсынын 30-бер. 6-бөл. (кылмышка катышуу) жана 213-бер. 2-бөл. (Жеке ишкердин өзгөчө ири өлчөмдө салыктарды жана милдеттүү камсыздандыруу взносторун төлөөдөн качышы) күнөөлүү деп табылып 4 жылга эркинен ажыратылды.

Мына ошол соттук чечимдин баяндоочу бөлүмүндө кеңири жазылган окуялардын хронологиясын карап көргөн адам чынында мындай рейдерлик комбинацияга улуу комбинатор Остап Бендер да суктанмак экенин түшүнөт.

М.Аманкулов  02.03.2016-ж.  “АКИФ” ЖЧКсына башкы директорлукка дайындалган жана ал 29.01.2017-ж. кылмыш иши козголуп чуу чыкканга чейин кызматта турган. Анын алдында И.Майсызов Ф.Аблямитова жана М.Аманкулов менен жок жерден фирманын катышуучуларынын жалпы чогулушунун 01.08.2013-ж. жалган чечимин, 02.08.2013-ж. “АКИФ фирмасы” ЖЧКсынын башкы директору И.Майсызов менен Ф.Аблямитова кол коюшкан 2,5 млн. долларга насыя келишимин жасашат. Ушул жерден суроо – эгерде чындап эле 02.08.2013-ж. Ф.Аблямитовадан 2,5 млн. доллар алынса, анда 18.11.2013-ж. дагы 3 млн. доллар алуунун эмне кереги бар эле? Ушунун өзү эле алдамчылык экенин көрсөтүп турбайбы!

Бул  үчүн  АКИФтин  катышуучулары К.Бозбаеванын уулу – Эрмек Турманбетовдун жана Кален Куватбековдун баласы – Рус тем Куватбековдун баштарын айландыруу менен 11.03.2016-ж. Росинбанкка күрөөгө коюлган мүлктөрдүн сакталуусун камсыздоо максатында “инвестор” аталган (азыр издөөдө жүргөн) Ф.Аблямитова менен аталгандардын жана И.Майсызовдун ЖЧКнын уставдык капиталындагы жалпы 81% үлүшүн (С.Фищенконун 19% акциясынан тышкары) Ф.Аблямитовага өткөрүп берүү макулдашуусуна Биринчи май нотариалдык конторасынан кол койдуруп алышат. Ф.Аблямитова ошол эле күнү башкы директорлукка (зицпредседаталдикке) М.Аманкуловду дайындайт.

Анын  алдында  алардын фирма менен Ф.Аблямитованын ортосунда жасалма насыя келишимин түзүү жана Росинбанк тарабынан күрөөгө  коюлган  мүлккө чектөө коюлгандыктан, нотариалдык  түрдө  күбөлөй жана  Кыймылсыз  мүлккө укуктарды каттоо кадастры департаментинде  чектөө коюу аракеттери ишке ашпай калат.

А чындап келгенде иштеп жана ижара акылары үзгүлтүксүз төлөнүп турган фирмага дагы бир кредиттин эмне кереги бар эле? Экинчи суроо – Ф.Аблямитова кредит берди десек, анда эмне үчүн үстөк пайызсыз жана күрөөсүз эле ушунча акчасын кармата коет?

Комбинаторлор андан-ары өздөрүнүн “комбинациясына”  мыйзамдуулук  түр берүүгө аракеттенишип, чыныгы акционерлердин бул ишти териштирүүсүнө жолтоо кылуу үчүн И.Майсызов 14.03.2016-ж. (көңүл буруңуз – 11.03.2016-ж. баштап иш жүзүндө М.Аманкулов башкы директор болуп калган) Экономикалык кылмыштар менен күрөшүү мамлекеттик кызматынын Бишкек шаары боюнча башкармалыгына С.Фищенко аларды алдап 3,2 млн. долларды алып кеткени жөнүндө арыз менен кайрылат. 4-апрелде ал боюнча кылмыш иши козголот. Дароо айта кетсек, кийин ал териштирилип, токтотулган.

11.03.2016-ж. алар Юстиция министрлигине “АКИФ фирмасы” ЖЧКсын кайра каттоо үчүн да кайрылышат. 15-мартта министрлик ал арызды канааттандыруудан баш тартат. Ф.Аблямитова менен М.Аманкулов ал баш тартууну сот аркылуу жокко чыгаруу үчүн Бишкек шаарынын райондор аралык сотуна кайрылышканда, соттун 30.08.2016-ж. чечи-ми менен ал аракет да таш кабат.

Экономикалык  кылмыштар  менен күрөшүү боюнча мамкызматынын (ЭКБМК) тергөөчүлөрүнүн “комбинаторлордун” кылмыштарын калкалоо үчүн ишти тергөөнүн атайылап создуктуруусунан улам алардын үстүнөн Биринчи май райондук сотуна даттанууга туура келип, соттун (судья А.Боромбаев) 05.01.2018-ж. жана 26.01.2018-ж. токтомдорунан кийин гана М.Аманкуловго карата тергөө иштери аягына чыгарылып, соттук чечим менен ал кылмышкер деп табылды.

Мына ушул процесстерде мыйзамдуулуктун сакталышына көзөмөл жүргүзүүгө тийиш болгон прокуратуранын Биринчи май районунун сотко катышкан өкүлү К.Адыл уулунун позициясы акылга сыйгыс. Ал эки иште тең ЭКБМКнын тергөөчүлөрү У.Сарыбаевдин мыйзамсыз  ишин  ашкерелегендин  ордуна,  жактоочу  Куватбек  Шатмановдун  сотко арыздарын негизсиз жана канааттандыруусуз  калтырууга  жатат деген пикирин айткан.

Ал ортодо ортодогу акчалар сол чөнтөккө кете баштады

Ал ортодо аталган уюшкан топтун мүчөлөрү түзгөн схемага ылайык, ижарачылардан алынган акчалар кредитти,  салыктар  менен башка милдеттүү төлөмдөрдү жабууга эмес, Ф.Аблямитовага түз жөнөтүлүп турган. Ишканада иш жүзүндө кош бухгалтерия өкүм сүрүп, алынган каражаттардын чыныгы көлөмдөрү жашырылган. Натыйжада Ф.Аблямитова, И.Майсызов жана Б.Абдыкадыров биригип алышып фирманын кассасынан 33,6 млн. сомду ыйгарып алышканы да тергөөнүн материалдарында көрсөтүлөт.

Бул жерден мамлекетке да чоң зыян келтирилген. Ленин району боюнча салык инспекциясынын инспекторлору тарабынан текшерүү жүргүзүлгөндө 01.01.2016-ж. 31-03.2017-ж. убакыт аралыгында салыктар жашырылгандыгы үчүн салык инспекциясынын 01.08.2017-ж. чечими менен жалпы суммасы 4 млн. сомдук салыктар төлөөгө милдеттендирилген. Эми ушул жерден суроо туулат. Фирма үзгүлтүксүз  иштеп  жатат,  пландалган  ремонт иштери жасалып калган, анда эмне үчүн банктык кредитти өз убагында кайтарууда проблема болуп, үстөк пайызсыз болсо да Ф.Аблямитовадан дагы 2,5 млн. доллар карыз алуунун зарылчылыгы бар болуп калды?

Албетте, бул иштин “көмүскө” жактарын албаганда, эч кандай зарылчылык жок, болмок да эмес. 2,5 млн. доллардын фирмага алынганынын эч далили да жок. Фирмада 2003-жылы башкы директор болуп иштеген, 28.01.2017-ж. кайрадан ал орунга дайындалган Ж.Качыбеков жогоруда айтылган сот отурумунда Ф.Аблямитовадан 2,5 млн. доллар алынгандыгы жөнүндө эч кандай документ жоктугун, жасалмаланган гана кириш кассалык ордер бар экенин көрсөткөн. Андан тышкары, 28.01.2017-ж. өткөн жалпы чогулушта 2016-ж. мартынан 15-декабрына чейин ЖЧКнын кассасына 33 млн. ашуун сом түшүп, андан Ф.Аблямитова 13 млн. сом алгандыгы, мындан башка расмий эмес түрдө дагы 20 млн. сом алгандыгы аныкталгандыгын көрсөткөн.

Ал  эми  ЖЧКда  башкы  бухгалтер  болуп иштеген Ж.Базарбаева сот отурумунда  М.Аманкулов  директор  болгон  11.03. 2016-ж. баштап “кара дептер” жүргүзө башташканын, алардын бири М.Аманкуловдо болсо,  экинчиси  Росинбанк  тарабынан дайындалган  убактылуу  администратор Мирлан Тороковдо (ал жөнүндө өзүнчө сөз болмокчу) болгонун айткан. Ал дагы 02.08. 2018-ж.  фирманын  кассасына  Ф.Аблямитовадан  2,5  млн.  доллар  түшпөгөнүн, бухгалтер-кассир Г.Аманкулованын сөзүнөн улам ал (Г.Аманкулова) И.Майсызовдун  көрсөтмөсү  боюнча,  И.Майсызовдун, Р.Куватбековдун, Чонозовдун, Романовскийдин  катышуу сунда  10.03.2016-ж. Ф.Аблямитовадан  2,5  млн.  доллар  келип түшкөнү  жөнүндө  кириш  кассалык  ордерин жазып, а чыгыш кассалык ордеринде С.Фищенкого 2,5 млн. доллар берилгенин жазганын  көрсөткөн.  Бирок,  ал  ордерде С.Фищенконун колу жок. Демек, бул жасалма документ!

Сот отурумунда Г.Аманкулова да М.Аманкулов директорлукка дайындалгандан кийин кош бухгалтерия жүргүзүлгөнүн, акчалардын кыймылы эки дептерге жазылып, анын бири – М.Тороковдо болгонун тастыктаган.

Документтер  боюнча  бир  сумма, а иш жүзүндө башка суммалар М.Аманкуловго берилип турганын сотто күбө катарында суралышкан ижарачылар Н.Иманалиев, Н.Сабирова да көрсөтүшкөн.

Биринчи кылмышты жашыруу үчүн экинчи комбинациянын жаралышы

“АКИФтин”  чыныгы  уюштуруучулары бул афераны укук коргоо органдарында далилдөө үчүн аракеттенип жүрүшкөндө Бендердин жолун жолдоочулардын экинчи амалы ачыкталып отурат. Ага убактылуу администратор М.Тороковдун катышы бары да кызык. Аны банк өз кредитинин кайтарылышын  камсыздоо  максатында  кредитордун мүлкүнүн сакталышына жоопкер кылып дайындаган М.Тороков иш жүзүндө “АКИФтин” колдон-колго өтүп кетишине өбөлгө түзүп жатат.

И.Майсызовдун иши боюнча Биринчи май  райондук  сотунун  11.09.2017-ж.  отурумунда анын туугандары Ф.Аблямитова “АКИФтин”  карыздарын  сатып  алгандыгын билдиришкен. Мына ушундан кийин М.Тороков сентябрдын аягында Экономика  министрлигине  караштуу  Банкроттуулук иштери боюнча департаментке 13.09. 2017-ж. №195 талап кылуу укугун өткөрүп берүү келишиминин көчүрмөсүн көрсөткөн. Анда карызгердин макулдугу жок эле (атүгүл бул ага белгисиз болгон) “Альфа Бест” ЖЧКсы 13.09.2017-ж. Росинбанк менен ушундай келишим түзгөндүгү жана 2, 350 млн. доллар суммага талап кылуу укугун алганы көрсөтүлгөн.

И.Ильф менен Е.Петровдун чыгармасындагы  “Мүйүз  жана  Туяк”  деген  сыяктуу бул фирма кайдан чыга калган? Ал 22 жаштагы Тилек Аспеков тарабынан 20.06. 2017-ж. эле 1000 сом уставдык капиталы менен уюштурулган. 13-сентябрга карата чарбалык  ишмердүүлүк  жүргүзбөгөн,  салык төлөбөгөн. Анан ушул 22 жаштагы жаш ишкердин 2 млн. доллар каражат таба койгону табышмактуу!?

Анан бул “фирма” мурдагы милиционер Жеңишбек Сатаркуловду фирманын башкы директору жана күрөөнү башкаруучу кылып дайындайт. Андан ары Ж.Сатаркулов менен М.Тороков фирманы күч менен басып алууга аракет жасашкан. 2017-ж. ноябрында “АКИФке” “Альфа Бесттен” анын карызын жабуунун эсебинен күрөөгө коюлган мүлктү алып коюу процедурасы башталганы жөнүндө билдирүү келген.

Аны менен бул эпопея токтолуп калбайт. Банкроттуулук боюнча райондор аралык соттун отурумунда аныкталгандай карызгердин макулдугу жок эле Т.Аспеков “Альфа Бесттеги” өзүнүн 90 пайыз үлүшүн Расул Кузекеевге берүү менен өзүнүн талап кылуу укугун 2,4 млн. долларга сатып жиберген болуп чыгат.

Бул боюнча иш Октябрь райондук сотунда каралып, сот маселе маңызы боюнча чечилгенге чейин үчүнчү жактарга талап кылуу укугун берүүгө тыюу салган чечимин чыгарган.

Азыркынын комбинаторлорунун жоруктары. Укук коргоо органдарынын «унчукпоосу»: 1 комментарий

Комментарии запрещены.