Билим берүү: Чакан институттун тоодой эмгектери

Эгемендүүлүктүн алгачкы жылдары Кыргызстандын социалдык тармагы үчүн адистерди даярдоонун зарылдыгы курч турган. Мына ошол көйгөйдү четтетүү үчүн мурдагы эмгек жана социалдык коргоо министри, кийин Жогорку Кеңештин депутаты болгон Роза Акназарованын демилгеси менен социалдык өнүктүрүү жана ишкердик институту ачылган.

Чейрек кылымдан бери сапаты жагынан ири университеттерден кем калышпай келе жаткан бул окуу жайы атайын сөз кылууга арзыйт. Мында бир жарым миң студент бар. Булардын 900дөн ашыгы институтта, 400гө жакыны колледжде билим алышат. Жаштардын сапаттуу билим алуусу үчүн жүздөн ашпаган кызматкерлер иштейт.

Бул институтта социалдык тармактын кызматкери, социалдык-маданий тейлөө, туризм, финансы жана кредит, бухгалтердик эсеп, анализ жана аудит, ишти уюштуруу менеджменти, прикладдык информатика адистиктери боюнча даярдоого 2022-жылга чейин лицензиясы бар экен. Институтта студенттердин сапаттуу билим алышына аудиториялык база жетиштүү. Китепкана фонду 16 000 нуска китеп менен камсыз болгон. Лицензиянын дагы бир талабы – сабак берген окутуучулардын 35 пайыздан кем эмеси окумуштуулук даражага ээ болушу керек. Аталган институтта бул көрсөткүч 40 пайыздан ашат. Дегинкиси, окутуучулардын окумуштуулук даражага ээ болушуна ар бир окуу жай өзү кызыкдар болушу керек. Ал үчүн аспирантура, докторантура сыяктуу бөлүмдөрдүн болушу жана максаттуу иштерди алып баруусу шарт. Аталган институтта 2005-жылдан бери аспирантура бөлүмү иштейт.

Анда 10 адистик боюнча илимпоздор даярдалууда. 2006–2010-жылдары илимдин 8 кандидаты, 2 доктору, 2011–2015-жылдары 17 кандидат, 3 доктор, ал эми соңку үч жылда 9 диссертация корголуптур. Бул чакан институттун курамына социалдыкэкономикалык колледж да кирет. Институттун алдындагы адистердин квалификациясын жогорулатуу жана кайра даярдоо борборунун негизинде 2012-жылы кайрадан түзүлгөн колледж 700дөн ашуун жаш адистерге дипломдорду берип жатат. Кыргызстандагы башка жогорку окуу жайлар сыяктуу эле бул институт да илимий журнал чыгарат. Мында окутуучулардын, жаш окумуштуулардын эмгектери басылып, алардын ар биринин илимдеги эмгектерин жайылтууга шарт түзүлгөн.

Окуу жайдын эл аралык байланыштары да кыйла жакшы экен. Айталы, Россиянын Москвадагы экономикалык институту, Түндүк-Чыгыш федералдык университети, Чыгыш-Европа институту, Омск регионалдык институту, Польшанын Краков шаарындагы Ягелон университети, Варшавадагы Мицкевич атындагы университети, Социалдык-гуманитардык илимдер академиясы, Түркиянын туризм академиясы, Тажикстандын каржы-экономика институту, Казакстандын эмгек жана социалдык мамилелер академиясы, Түштүк Кореянын Тангук университети менен алака-катыш жасайт.

Али ТУРДУГУЛОВ, филология илимдеринин доктору, профессор