Китеп текчеңизге: “Тирүү дүйнө”

Болотбек ТАШТАНАЛИЕВ, «Кыргыз Туусу»


“Улуу Тоолор” басмасынан жазуучу жана акын Эркалы Өскөналынын “Тирүү дүйнө” ырлар жана поэмалар жыйнагы 2 миң нуска менен жарык көрдү. Бул аталган китептин толукталып, экинчи басылышы.

Ыр жыйнактын биринчи чыгарылышы өткөн жылы жарык көрүп, окурмандар тарабынан кабыл алынган. Акын Эркалы Өскөналынын “лирикалык каарманы сүйүү темасына сүңгүйт, жаратылыш жөнүндө таңшыйт”. Адамдардын жан дүйнөсү жарык жана таза болушун нускалап, ибараттайт.

“Эркиндик деген бу эмне, Алтынбы-күмүшпү, акчабы? Жүрөгүм шыбырайт өзүмө, “Эркиндик дегениң, башкабы?”

Эркиндик деген, бу эмне,
Аракпы, кийимби, тамакпы?

Калкылдап учушкан бийикте,
Карга да, бүркүт да канаттуу!

Эркиндик деген, бу эмне, Жамгырбы, гүлбү, даракпы? Уктасам түрткүлөп ойготкон, О, ушу, суроолор жадатты!” – деген акын Эркалы Өскөналы “Элим, ай” ыр түрмөгү аркылуу окурмандарга Эгемен Кыргызстан элинин көзкарандысыздыкка жеткенден кийинки оомалуу-төкмөлүү турмушун баяндайт.

“Бардык жолдор Римга алпарат” дегендей, акындын ырлар жыйнагында атажурт темасы бараандуу орунда турат жана акын кайсы темада жазбасын мекен жөнүндөгү агынан жарылган кепке кайрылып келет. Ыр жыйнактын кыйла бир бөлүгүн ээлеген “Кыргыз эл кайрыктары”, “Эне тил кайрыктары” мекенчилдик жана улутмандык санаттарды саймедирейт.

Автордун ырлары жана поэмалары тууралуу айтып жатып, мында бир өзгөчө белгилеп кете турган нерсе бар. Бул акын Эркалы Өскөналынын “Ак Мөөрү”. СоңКөлдүн ажайып сулуусу Ак Мөөргө кимдер гана суктанбаган, кимдер гана ашык болбогон, кийин Ак Мөөрдүн өмүрү, анын сүйүүсү ырга айланып, ал элдик поэмага өсүп жетти. Совет мезгилинде бул темага Кыргыз эл акыны Сүйүнбай Эралиев баштаган акындар кайрылышкан. Демек, акын Эркалы Өскөналынын бул темага кайрылганы бекеринен эмес. Ал залкар акындар менен күч сынашкысы келген десек эч жаңылышпайбыз. Андай болгондо Эл акыны Сүйүнбай Эралиев менен акындык таймашка чыккан Эркалы Өскөналынын акындык дарамети тууралуу окурмандар өздөрү ой айтсын.

“Тирүү дүйнөдө” акындын котормолору да берилген. Окурмандар Басё, Гейне, Есенин,Такубоку сыяктуу поэзия алптарынын ырлары менен да тааныша алышат.