Психикалык жактан жабыркаган бейтаптарга жашаган жери боюнча байкоо/дарылоо жүргүзүлөт…

“Кыргыз Туусу”, №70(24366), 2019-жылдын 13-сентябрында чыккан “Акыл-эс саламаттыгы начарлаган адамдар акыйкат издейт” деген макалага ММКФдан жооп келди.

«Кыргыз Туусу» гезитинин директору-башкы редактору Э.Т. Балбаковго

Урматтуу Эрнис Тиленбекович! Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду “Кыргыз Туусу” гезитине жарыяланган “Акыл-эс саламаттыгы начарлаган адамдар акыйкат издейт” аттуу макаладагы “ММК Фонду каржылоону кыскарткандыгына байланыштуу Республикалык психикалык ден соолук борборунун күндүзгү стационары жабылуу алдында турат” деген маалымат боюнча төмөнкүлөрдү билдирет.

Түзүлгөн келишимдин негизинде ММК фонду тарабынан Республикалык психикалык ден соолук борборунда дарыланган учур үчүн каржылоо жүргүзүлөт. Күндүзгү стационардын кызматы үчүн каржылоо дарыланган учурга төлөнгөн каражаттын ичинен каралат. «Кыргыз Республикасындагы саламаттык сактоо уюмдары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамына ылайык мекеменин жетекчиси финансалык каражаттарын өзү бөлүштүрүүгө укуктуу.

Тактап айтканда, 2018-жылы 4,1 миң дарыланган учур үчүн 105,4 млн.сом каржыланган. 2019-жылдын 9 айга 2,6 миң дарыланган учур үчүн 72,0 млн.сом төлөнүп берилди.

Эми «күндүзгү стационарды кыскартуу» маселеси тууралуу айтсак, стационарлардын ишин уюштуруу жана аларды оптималдаштыруу маселеси, саламаттык сактоо боюнча саясатты иштеп чыгуучу орган катары, Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин компетенциясына кирет, мындан тышкары оптималдаштыруу чечими саламаттык сактоо уюмунун жетекчилиги тарабынан министрликтин макулдашуусу менен кабыл алынат.

Күндүзгү стационардын ишмердигине баа берүү максатында 2019-жылдын март айында мониторинг жүргүзүлгөн учурда, аталган стационардын шарттары Саламаттык сактоо министрлиги тарабынан бекитилген медициналык-санитардык стандартка туура келбегендиги аныкталган: бейтаптар үчүн болгону 5 кушеткалык процедура өткөрүлө турган бөлмө бөлүнгөн, бейтаптар жатып дарыланганга палаталар жана ашкана каралган эмес, ошондой эле күндүзгү стационарда жатып иче турган дарыларын бейтаптар бир жумага же 1 айга үйүнө алып кетишкендиги, негизсиз дары-дармектерди дайындоо, бейтаптарды күндүзгү стационарда негизсиз узак убакытка кармоо, бейтаптарга күнүмдүк байкоо жүргүзүүдө күндөлүктөр 1 айлап жазылбай калгандыгы аныкталган, мунун өзү аталган стационардын ишмердиги натыйжасыз экендигин билдирет.

Жүргүзүлгөн мониторингдин негизинде бейтаптар күндүзгү стационар эмес, жашаган жери боюнча амбулаториялык деңгээлде дарылануусу керектиги тууралуу жыйынтык чыгарылган.

«Күндүзгү стационарга альтернатива жок, ҮМБда кесипкөй кызмат көрсөтүүгө тиешелүү адистер жок деген» маселелер боюнча айта турган болсок, күндүзгү стационарга альтернатива катары Саламаттык сактоо министрлигинин 2018-жылдын 27-декабрындагы № 900 буйругу менен үй-бүлөлүк дарыгер борборунда психикалык жактан жабыркаган бейтаптарга жардам көрсөтүү үчүн дисциплиналар аралык команда (психиатр, психолог, кабинеттин медайымы, медициналык патронаж өткөргөн айым) бекитилген. Аталган команданын жобосуна ылайык психикалык жактан жабыркаган бей таптарга жашаган жери боюнча байкоо/дарылоо жүргүзүлөт. «Реабилитация» маселесин да жогоруда аталган команданын адистери тарабынан социалдык реабилитациялоо боюнча иштер алынып барылат.

Мындан тышкары, амбулаториялык шартта психикалык жактан жабыркаган бейтаптар (параноялык шизофрения, талма оорусу, аффективдүү бузулуулар) Мамлекеттик кепилдиктер программасынын алкагында 80%-90% чейин жеңилдетилген баада дарыдармектерди ала алышат. Мисалы: 2018-жылы аффективдүү бузулуулар: 2,5 миң рецепт 1,2 млн.сомго (2017-ж. – 2,1 миң рецепт 867 миң сомго), параноялык шизофрения – 25,1 миң рецепт 7,0 млн.сомго (2017-ж. – 21,6 миң рецепт 5,9 млн.сомго), талма оорусу – 26,6 миң рецепт 13,5 млн.сомго (2017-ж. – 22,2 миң рецепт 8,5 млн.сом) жазылып берилген.

Жыйынтыгында белгилей кетүү керек, калктын психикалык ден-соолугун чыңдоо жана жергиликтүү деңгээлде психикалык ден соолукту сактоо боюнча комплекстүү кызматтардын системасын өнүктүрүү максатында, Саламаттык сактоо министрлигинин 2019-жылдын 31-июлундагы № 807 жана ММК фондунун № 232 буйругуна ылайык 2020-жылдын 1-январынан баштап баштапкы медициналык-санитардык жардам көрсөтүүчү 12 пилоттук саламаттык сактоо уюмунда амбулаториялык деңгээлде психикалык бузулуу учурларын башкарууну каржылоо механизмдери киргизилет.

Бул каржылоо механизми медициналык кызматкерлерге жана дисциплиналар аралык команданын катышуучуларына психикалык жактан жабыркаган бейтаптарды табуу, байкоо жүргүзүү жана сунуштарды аткаруу боюнча көзөмөлдү камсыз кылгандыгы үчүн стимулдук төлөмдөрдү жүргүзүү менен жөнгө салат. Пилоттун жыйынтыгынын негизинде республиканын бардык саламаттык сактоо уюмдарында жайылтылат.

К.Т.МАМАТОВА, КРнын Өкмөтүнө караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун төрайымынын биринчи орун басары