Хуршид ДАВРОН: «Айтматов менен кантип таанышкам?»

Мен түрк дүйнөсүнүн залкары инсаны, атактуу кыргыз жазуучусу Чыңгыз Айтматов менен жолугушуп, сүйлөшкөн бактылуу адамдардын биримин.

1991-жылы болсо керек, Чыңгыз Айтматов Түрк элдеринин Ассамблеясынын төрагасы катары Ташкенге келгенде таанышкам. Аны менен биздин атактуу жазуучубуз Адыл Якубов тааныштырган. Тааныштырганда да ал мени мактап, асманга көтөрүп тааныштырган болчу. “Бул бала Тимур менен Улугбектин небереси” деген эле Адыл агай менин кадырбаркымды көтөрүп.

Ошол күнү атактуу казак драматургу, Чыңгыз ага менен биргеликте пьеса жазган Калтай Мухаметжанов менен дагы таанышкан элем. Мейманканага мени Адыл чакырган болчу. Эмне үчүн чакырганы өзүнчө эле окуя. Убактысы келгенде аны жазайын деген оюм бар.

Бул эскерүүмдө Чыңгыз аганын чыгармачылыгы ошол убактагы бардык жаш акын-жазуучулардай эле, мени да бала чагымдан баштап өзүнө тартканы жөнүндө айтуу менен чектелем да, залкар жазуучуга арнап 1986-жылы жазган ырымды окуп көрүүңүздөрдү суранам.

Чыңгыз Айтматов

Карайм сага, оюмдун кушун ойготуп,
Көрөм: эңгилчек баскан “Эрк” сөзүн.
Атыңды алып, байлаганча ашыгып,
Боз ат минген ыйлап турат Култегин.

А Кашгарий ысмыңды айтып сабылып,
Теңирден сенин келишиңди сураган.
Яссави да сени көрүп түшүндө,
Бар боюңду асыл ойго чулгаган.

Сен айткан армандын үнсүз добушун,
Катып кеткен Бекзат боекторунда.
Сен айтуучу муңдуу-зарлуу ысымдар,
Жашайт эле Юнус Эмра зоокторунда.

Соңку демин тартып жатып Навои,
Жан чыгарда элесиңди көрдү эле.
Жалалиддин агып каны алсырап,
Акыркы ирет сага салам берди эле.

Манас дагы кырчылдашып сен үчүн,
Кылыч алып кирген болчу майданга.
Байчибар да ишенгенден өзүңө,
Кармашкан ал кашык каны калганча.

Көз алдында уулун дарга асса да,
Жашын төгүп ыйлаган жок Курманжан.
Кайтты үйүнө ишенимдүү, кайраттуу,
Келечекте келээриңди туйгандан.

Элиң билген келе турган кезиңди,
Булардан да мурда көргөн өзүңдү.
Балким муну сезген дагы чыгарсың!
Ошондуктан аркаңдан:
“Сен аксың, коркпо” деген,
Айкырыкты, Дайым угуп турарсың.

РЕДАКЦИЯДАН: Белгилүү өзбек жазучусу, журналист, драматург, котормочу Хуршид Даврон 1952-жылы Самаркандда төрөлгөн. Өзбекстандын эл жазуучусу, Өзбекстандын жазуучулар союзунун мүчөсү. Чыгармалары ондон ашык мамлекеттердин тилдерине которулган.