Эң биринчи бакытым – Элим менин …

Маараке

22-февралда А.Осмонов атындагы Улуттук китепкананын Абай атындагы Кыргыз-казак маданий борборунда казактын белгилүү акыны Мукагали Макатаевдин 90 жылдыгына арналган “Эң биринчи бакытым – Элим менин … Ал экинчи бакытым – Тилим менин…” аттуу поэзия кечээси өттү. Иш-чараны Казакстандын Кыргызстандагы элчилиги Кыргызстан казактары ассоциациясы менен биргеликте уюштурду.

Иш-чарада казак диаспорасынын өкүлү Замзагүл Садабаева Мукагали Макатаевдин өмүр таржымалын, чыгармачылыгын кеңири тааныштырды. М.Макатаев 1931-жылы 9-февралда Алматы облусунун Карасаз айылында дүйнөгө келген. 1949-жылы гезиттерде алгачкы ырлары жарыяланып, көп узабай таланттуу акын катары элге таанылган. 1976-жылы 27-мартта 45 жашында дүйнөдөн кайткан акындын көзү тирүүсүндө 8 ыр жана поэмалар жыйнагы жана 3 котормо китеби жарык көргөн. Изилдөөчүлөрдүн маалыматына караганда, ал 650дөн ашуун лирикалык жана философиялык ыр жазып калтырган. М.Макатаев ХХ кылымдын экинчи жарымындагы казак поэзиясынан өздүк кол тамгасы бар таланттуу акын катары орун алды. 1999-жылы Мукагали Макатаевге “Аманат” ыр жыйнагы үчүн Казакстандын Абай атындагы мамлекеттик сыйлыгы (көзү өткөндөн кийин) ыйгарылды.

Ыр кечеде студенттер М.Макатаевдин ырларын окуп беришти, акын Темирбек Алымбековдун М.Макатаевдин ырларынан жаңы котормолор көпчүлүктүн назарына сунушталды Асыресе, атактуу акындын замандашы, казактын дагы бир таланттуу акыны Фариза Оңгарсыновага арналган “Фариза” ыры угармандардын купулуна толду. Бир нече эл аралык өнөр конкурстарынын лауреаты Нурлан Абдралиевдин домбуранын коштоосундагы обондору иш-чаранын көркүнө көрк кошту.
Мукагали Макатаев
Үч бакытым

Эң биринчи бакытым – Элим менин, Ага берем оюмдун алтын кенин.
Ал бар болсо, мен бармын, кор да болбойм,
Кымбатыраак алтындан наркым менин.

Ал экинчи бакытым – Тилим менин,
Таш жүрөккө тил менен үңүлгөнмүн.
Кээ – кээде дүйнөдөн түңүлсөм да,
Касиеттүү тилимден түңүлбөдүм.

Бакытым бар үчүнчү – мага Мекен,
Кудай деген ким десең – Ата Мекен!
… Оту өчкөн дүйнөдө адам барбы?
От ал менен, ойлонбой, болчу бекем!

Кыргызчалаган Назарбек БАЙЖИГИТОВ

Мукагали Макатаев
Фаризага

Фариза! Фаризажан, Фариза — кыз,
Өмүрдө акындардын баары жалгыз,
Чыдай-чыдай акыры талыгарбыз,
Бирибизден-бирибиз арыларбыз.
Бизди бир күн жоктогон бирөө болсо,
Чаң баскан архивдерден табыларбыз.

Сен мени, билесиңби, билесиң ээ?
Жаралбаган жан экемин күрөшүүгө.
Ыйлап жүрүп, жалгандан күлөсүң деп,
Жүрөсүң да эптеп эле, жүрөсүң деп,
Бири түртүп көөдөн менен, бири чалып,
Тарткылары келишет күрөшүнө.
Фаризажан, сен ошону билесиң ээ?

Жанарымды туманга паана кылдым,
…Жаагы катты тартылбай саадагымдын.
Жигитинен казактын дос табылбай,
Кыз да болсоң өзүңө айткан муңум,
Ойлобогом болот деп баары мунун.

Акын болуп несине жаратылдым,
Арасында калбастан кара түндүн.
Касиетин билем деп эне тилдин,
Каруусу да калбады канатымдын.
Көр тирликке кул болуп жүрө берип,
Кулачымды жая албай баратырмын.

Момун элем, жакшы элем, уяң элем,
Аттап өттүм алар жаткан кыя белден.
Эми мына, каруусуз кур кайратты,
Жыя бергим келдиби, жыя берем.
Маңдайыман сылаган бир жан болсо,
Калган-каткан өмүрдү кыяр элем.

Билбеймин, бузукмунбу, жиндиминби?
Келип турат телигим муңга-муңду.
Эми калган өмүрдүн ирмеминде,
Өлтүрсө да көмбөймүн кумга ырды!
Нөл болот айткандан жалтанбаймын,
Канча ирет көбөйтсө да миңге-миңди.

Айланага карайлык, көздү парлап,
(Түн кетип, күн да чыгып, жарык жанмак)
Не тууралуу ыр жазсак да Фариза кыз,
Баарысын багыштайлы элге арнап.

Фариза, Фаризажан, Фариза кыз,
Бирибизден бирибиз арыларбыз.
Том-том болуп дүкөндөрдө турбасак да,
Жер төлөдө архивден табыларбыз.

Кыргызчалаган Темирбек Алымбеков