Фельетон ордуна… Мен айтпасам, ким айтат?!: Мамлекеттик тилди өгөйлөгөн өкмөттүк мекеме

Баары эле билсе керек, бизде Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматы деген өкмөттүк мекеме бар. Мамлекеттеги кыбыр эткен кыймылдын баарын: төрөлгөнүң, үйлөнгөнүң, айдоочулук күбөлүгүң, жарандуулугуң… айтор, бардыгы ушул мекеменин каттоосунан өтөт. Үйүңдү да ушул мекемеден каттатасың, жерге болгон ээлигиңди да ушул мекеме тастыктайт. Ошондон уламбы, мекеменин ырынан чыры көп. Жакында эле Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы болуп, Догоев Дастан Давлетович деген азамат келди.

Жаш эмеспи эскилердин каталыгын кайталабас деген ишеним менен, кулагына күмүш сырга катары айта кетчү сөзүбүз бар. Кыргыз Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматынын борбор калаанын Чыңгыз Айтматов проспектисинин №95-дарегинде жайгашкан мекемеси бар. Өткөндө ушул кеңсеге барып калып, ичиндеги көрүнүктүү жерлерге илинген Исхак Раззаков, Чыңгыз Айтматовдун учкул сөздөрүн көрүп ичибиз жылый түшүп, бирок дароо эле муздай түштү. Муздаганы ушул, биринчиден, Исхак Раззаковдун: “Мен таза болсом, сен таза болсоң, коом дагы таза болот” деген элге кеңири белгилүү учкул кебин: “– Сен таза болсон, мен таза болсом, коом да таза болот” – деп бурмалап жазып салышыптыр. Экинчиден, Мамлекеттик каттоо кызматында “ң” тамгасы жашабайбы, “болсоң” деген сөздү “болсон” деп жаңы сөз чыгарып алышканын көрүп жакабызды кармадык.

Сыягы, булардын ыйгарым укуктарын кеңейтип, Мамлекеттик тил комиссиясын ушул мекемеге кошуп берет окшойбуз. Тил комиссиясы канча жылдан бери он сөз таба албай, орус тили аркылуу кирген терминдерди ошол бойдон сунуштап келатат, эгер ушул ыйгарым укук Мамлекеттик каттоо кызматына тийип калса, алар сөздөн сөз чыгарып, мамлекеттик тилди байытмак окшойт. Ал эми Чыңгыз Айтматовдун “Адамга эң кыйыны – күн сайын адам болуу” дегенин Мамлекеттик каттоо кызматы: “– Адам учун эн кыйыны – кун сайын адам болуу” деп бадырайтып маңдайына илип алыптыр. Түшүнөбүз, адам үчүн эң кыйын нерсе, бул чынында эле күн сайын адам болуу. Анан да мамлекеттик тилде туура жаза билүү. Сегиз учкул сөздө сексен ката кетирген бул эмне деген мамлекеттик мекеме дейсиң аргасыз.

Сөздү ката жазуу бул майда-барат маселе эмес. Бул мекеменин тилге болгон жоопкерсиздигин көрсөтөт. Ал эми сөзгө жоопкерсиз мамиле жасаган мекеме сөзсүз ишке да шалаакы мамиле жасай турганы түшүнүктүү. “Эстүү жигит этекке чаптырбайт” дейт, Догоев Дастан Давлетович Мамлекеттик каттоо кызматындагы мына ушуга окшогон каталарга катуу чара көрүп, мамлекеттик тилди өгөйлөгөн кол алдындагыларына жетекчилерге “өгөй” мамиле жасайт деген ойдобуз.

Бекулан ТЕМИРБЕКОВ, “Кыргыз Туусу” гезитинин практиканты, Кыргызстан эл аралык университетинин студенти

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *