Жыландын сүйүүсү (3-китеп)

Жыпар Исабаева, «Кыргыз Туусу»


(Башталышын бул жерден окуңуз)

Алда  неден  супсуну  суугандай,  жар боорундагы текчеде Зумурат көпкө отурду.

Ушул жер куйдун түбүнө түшкөндөн бери тырмалаңдап болгон күчүн, акыл-сезимин, болгон убактысын да жогору карай чыгууга жол, айла-амал издөө менен өткөрүп келет. Канча аракет кылганы менен жар боорунда бир топ жерге чейин чыгат деле, кум-шагыл менен кошо куюлуп, кайра эле жер куйдун түбүнө түшүп калат.

Анткен менен өгүнү төөнүн көзүндөй бол-гон булак тапты. Анда да бир далай жерге чейин чыгып барып, кум-шагыл менен кайра агылып түшүп, үңкүйүп жер чукуп отурган. Канча отурганын ким билет, бир убакта башын жерден көтөрө койгон жигит астынан бир нерсе “сүзгүлөп”, түрткүлөп жаткандай былкылдаган алакандай жерди тиктеп, нес боло түшөт. “Бака, жыланбы?” – дейин десе, ага да окшобойт, акыры камчынын учу менен чукулап көрсө, жер сууланыша калып жүрөт. Дагы тереңдеп чукулап отуруп, суу чыгарып алат. Кубанганын сураба! Кемеринде байла-нып жүргөн бош көөкөргө азыноолак суу чогултуп алып, кыздарды карай шашкан. Үчөө келген кезде жанагы жыбылжыган суудан шылдыраган үн чыгып, оргуштаган кичинекей булакка айланып, бирок кайра эле ошол чыккан жерине сиңип кетип жаткан болчу.

Эки кыз булактын тегерек-белин ачып, таш тизип, суу ылайланбасын үчүн таманына майда таш төшөп коюшкан.

Эртели-кеч эрмеги ошол булак болуп кал-ган кыздардын алдында жигиттин кадыр-баркы  бийиктеп,  зоболосу  арта  түшкөн. Айрыкча Дүрайым айтарга сөзүн таппай, Зумураттын кареги менен тең айланып, чебеленгени – чебеленген. Жайына койсо, кайда барса жанынан карыш чыкпай, эрчип деле алгысы бар. Бирок аны Зумурат каалабайт.

– Бири-бириңди таштабай, чогуу болгула, – дейт кетип баратып. – Мен жол издеп кет-тим. Жер үстүнө чыгар күн да келер. Күткүлө.

Деген менен жигиттин акыл-сезиминин баары – Күн кызда.

Канчалык ага жагууга аракет кылганы менен жакшы көргөнүн да, жаман көргөнүн да билгизбей, бир калыпта зымырайган кыз-дын кулк-мүнөзүнө таң берет. Мынчалык сулуу, мынчалык назик туруп, кайра ошончолук кайраттуулугуна, чыдамкайлыгына, сабыр-дуулугуна баа берет.

Бир-эки ирет Дүрайым анын сыйкырчы-лыгы тууралуу айтып: “Ушунун баарын кылган – ушул! Жер үстүнө чыгуунун жолун деле билет. Бирок аны бизге айтпай, жашырып жатат. Балким ал жолду сенден кызганып жатышы мүмкүн!” – дегендерин деле кулагына илгиси жок. Анткени ал Күн кыздын акыл-сезиминин канчалык терең да, бийик да экенине ишенет. “Балким, анын да бир билгени бардыр?” – дейт оюнда. Бирок Дүрайым кан-чалык шыкактаганы менен бир да жолу жер үстүнө кантип чыгуунун айла-амалы тууралуу Күн кыздан сураган жок. “Айткысы келсе, ошол ишенимине татыктуу болсом өзү айтар. Айтпаса деле мейли”, – дейт оюнда. Тескери-синче, ошол жолду өзү таап келип, Күн кыз-га кубаныч белек кылып, анын сүйүүсүнө, ишенимине чындап татыктуу болгусу келет.

Бирок бүгүнкү табылгасы демейдегиге караганда майнаптуураак болду. Бир кубанганы, Күнайым сүрөттөп айтып берген чөптү тапса, өзүн бир аз да болсо топук байлаткан дагы бир нерсе, бүгүнкү жолу демейдегиден алда канча бийиктеп, өзү канчадан бери се-зе элек жер кыртышынын жытын сезди. Жер үстүндө элпилдеп жүрүп турган айдарым желдин илебин, аркыраган шамалдын эпки-нин сезди. Жамгырга жуунду. Баарынан да, кенедейден бир сындырым нанды тең бөлүп жешкен кан досунун, жан досунун сөөгүн аска-нын боорунан таап, дуба кылды…

Мунун баары ага канчалык бир деңгээлде каниет болду.

Эң өкүнүчтүүсү, ушундан ары жер үстүнө чыгып кетүүгө жолдун жоктугу эле! Жер куйдун түбүнөн улам бийиктеген сайын: “Кудай буюруп жол таап алсам, кыздарга сүйүнчүлөп түшүп, анан аларды жер бетине алып чыгып кетсем!” – деп “жылт” эткен үмүттүн учкундары улам өчүп, улам жанып отурган болчу.

Эми да ордунан туруп, өзү турган текчеден жогору карай көз жиберип, кокус сөөмөйүң тийсе эле “талп” этип кулап түшчүдөй эңкейген асканы бир топко чейин айланта карап турду.

Анткен менен, ылдыйды карай түшүп кетүүгө мүмкүнчүлүктүн бар экенине бел байлады.Баарынанда: “Күн кыз бар эмеспи!..” – деген ой ага дем берип, ылдыйды карай чакырып, шаштыра баштады. “Кантип эле бир жол, бир айла табылбасын? Кантип эле баары ушуну менен бүтүп калсын? – деди оюнда жигит. – Сөзсүз табылат. Аманчылык болсунчу. Күн кыз сакайып кетсе эле, бир ай-ласы табылар…”

Эми ал ылдыйды карай агылып түшүүгө ыңгайлуу жер издей баштады.

(Уландысы бар)

One thought on “Жыландын сүйүүсү (3-китеп)

  • Ноябрь 14, 2017 at 10:32 пп
    Permalink

    Окуганга жакшы. Кызыктуу китеп экен.

    Reply

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *