Иран айланасындагы куралдуу жаңжал жана Ормуз кысыгы аркылуу жеткирүүлөрдүн чектелиши дүйнөлүк энергетикалык рынокко олуттуу таасир тийгизүүдө. Адистердин баамында, абал дагы деле туруксуз бойдон калууда.
Эл аралык энергетикалык агенттик 11-мартта мунай тартыштыгын азайтуу үчүн 400 млн баррелге жакын мунайды рынокко чыгарууну координациялаган. Бирок бул чара баалардын кескин өсүшүн токтотууга жетишсиз болду.
Европа комиссиясы негизги көйгөй баалардын туруксуздугу экенин белгилөөдө. Ошол эле учурда, Европа өлкөлөрүнүн энергетика министрлери мунай корун жана тобокелчиликтерди баалоо үчүн чукул жыйындарды өткөрүүдө. Кошумча кыйынчылык катары Европага багытталган суюлтулган газ ташыган танкерлер Азияга бурулуп жатканы айтылууда.
Мунайдын Brent түрүнүн баасы баррелине 119 долларга чейин көтөрүлдү (жаңжалга чейин 70 доллардын тегерегинде болгон). Айрым аналитиктер баа 200 долларга чейин жетиши мүмкүн экенин эскертишүүдө.
Жаратылыш газы боюнча да кырдаал татаалдашууда. Адистер 2022-жылдагы кырдаалдын кайталанышы мүмкүн экенин белгилешет. Ал учурда Орусиянын Украинага басып кириши себеп болуп, Европа газ импортунун 45%га жакынын жоготкон. Чоң жетилик өлкөлөрү да глобалдык экономикалык кесепеттерди азайтуу максатында чукул жолугушууларды өткөрүүдө.
Ошол эле учурда инфляциянын өсүшү жана насыянын кымбатташы кризистин тереңдешине алып келиши мүмкүн. Эксперттер узакка созулган жаңжал дүйнөлүк жеткирүү чынжырларын үзгүлтүккө учуратарын эскертишүүдө. Айрыкча жер семирткич сыяктуу маанилүү товарлар Ормуз кысыгында кармалып калууда.
АКШ президенти Дональд Трамп Иран менен сүйлөшүүлөрдө “чоң жылыш” бар экенин билдирген. Ошол эле учурда, келишим болбой калса Ирандын энергетикалык объектилерине сокку урулушу мүмкүн экенин эскертип, бул рыноктогу туруксуздукту күчөтүшү мүмкүн.
G7 өлкөлөрү Ормуз кысыгынын коопсуздугун камсыздоого даяр экенин билдиришкен, бирок бул согуш аяктагандан кийин гана ишке ашары белгиленген.
Еврокомиссар Дан Йоргенсен Европа энергетикалык көз карандысыздыкты күчөтүшү керектигин айтты. Ал үчүн кайра жаралуучу энергияны өнүктүрүү, инфраструктураны жаңылоо жана импортту азайтуу сунушталууда.
Айрым өлкөлөр улуттук деңгээлде чараларды көрө баштады. Польша Венгрия жана Хорватиядан кийин күйүүчү майга баа чектөөсүн киргизерин жарыялады.
Адистердин пикиринде, жаңжалдын андан аркы өнүгүшү дүйнөлүк энергетикалык рыноктун жана жалпы экономиканын абалына түздөн-түз таасир этет.
