Жакында Кытайдын Юньнань провинциясындагы Ланьцан уездиндеги Цзинмай тоосунда табият сүйүүчүлөр жана фото-камеристтер табигый кереметти — саприя гималайская (Sapria himalayana) деген сейрек кездешүүчү өсүмдүктү сүрөткө тартып алышкан. Бул өсүмдүк Кытай аймагынан акыркы 30 жыл ичинде жоголгон деп эсептелип келген.
Адистердин айтымында, табылган өсүмдүк Кытайдын Токой жана талаа чарбасы башкармалыгынын адистери тарабынан текшерилип, анын чын эле саприя гималайская экендиги тастыкталган. Бул — Түштүк-Чыгыш Азиянын тропикалык токойлорунда гана өсүүчү өзгөчө түр, дүйнө жүзүндө өтө аз кездешет.
Жер астында жашоочу гүл
Саприя гималайская — паразиттик өсүмдүк, ал өз алдынча жашай албайт жана башка өсүмдүктөрдүн тамыры аркылуу азыктанат. Өмүрүнүн көпчүлүк бөлүгүн жер астында өткөрүп, топурак үстүнө жылына бир гана жолу чыгат. Октябрдан декабрга чейин чоң жана кооз гүлдөрүн ачып, айлана-чөйрөгө укмуштуу жыт жана түс тартуулайт.
Анын гүлү өзгөчө түзүлүшкө ээ — ачылганда борборунда терең чуңкур сыяктуу форма пайда болот. Ушул уникалдуу түзүлүшү ботаниктердин кызыгуусун жараткан.
Сейрек жана коргоого алынган түр
Бул өсүмдүк дүйнөлүк илим үчүн чоң мааниге ээ, анткени ал жаратылыштагы тең салмактуулуктун жана эволюциялык өнүгүүнүн жандуу үлгүсү болуп саналат. Бирок сейрек кездешкендиктен жана адам ишмердүүлүгүнүн натыйжасында жашоо чөйрөсү тарыгандыктан, саприя гималайская Кытайдын Кызыл китебине жана Эл аралык жаратылышты коргоо уюмунун (IUCN) Коргоого муктаж түрлөрдүн тизмесине киргизилген.
Табият кайра жанданып жатат
Цзинмай тоосунда саприя гималайскаянын кайра табылышы Кытайдын биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо боюнча иш-аракеттеринин жемиши катары бааланууда. Бул окуя өлкөдө сейрек кездешүүчү өсүмдүктөрдү коргоо иштери натыйжалуу жүрүп жатканын далилдейт.