Кыргызстанда ишкерлерди колдоого жана бизнес жүргүзүүнү жеңилдетүүгө багытталган салык реформасы активдүү уланууда. 2025-жылдан тартып президент Садыр Жапаровдун демилгеси менен бир катар системалык өзгөрүүлөр ишке ашырылып, алар экономикалык өсүшкө жана бюджеттик түшүүлөрдүн көбөйүшүнө оң таасирин берүүдө.
Мамлекеттик салык кызматынын төрагасынын орун басары Мирлан Рахманов “Кабар” агенттигине билдиргендей, реформанын негизги максаты — чакан жана орто бизнес үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү.
Анын айтымында, негизги өзгөрүүлөрдүн бири — салык системасын санариптештирүү болду. Атап айтканда, электрондук товардык-транспорттук коштомо кагаз киргизилип, “нөлдүк” отчеттор жоюлду. Мындан тышкары, транспорт салыгы өзүнчө төлөнбөй, жол фондуна интеграцияланды. Ошондой эле жеке жарандар жана чакан ишкерлер үчүн декларация тапшыруу милдети алынган. Бардык отчеттор электрондук форматка өтүп, ишкерлер үчүн административдик жүктөм кыйла кыскарды.
Реформанын алкагында ишкердик жүргүзүүнүн жаңы механизмдери да сунушталды. Ишкерлерге көзөмөл-кассалык машиналарды (ККМ) колдонуу менен жалпы салык системасы же патенттик негизде иштөө мүмкүнчүлүгү берилди. Бул ыкма мыйзам менен бекитилип, либералдуу шарттарды камсыз кылат.
Чакан бизнеске өзгөчө көңүл бурулуп, уникалдуу жеңилдиктер киргизилди. Эгер компаниянын жылдык жүгүртүүсү 15 млн сомдон ашпаса, анда нөлдүк салык ставкасы колдонулат. Бул чара ишкердикти өнүктүрүүгө жана каржылык жүктү азайтууга багытталган.
Реформалар алгачкы жыйынтыктарын бере баштады. 2025-жылдын жыйынтыгында салыктык түшүүлөр 136 пайызга өсүп, рекорддук көрсөткүч катталды. Бийлик бул жетишкендикти салык тартибинин жакшырганы жана бизнес үчүн ачык-айкын шарттардын түзүлгөнү менен түшүндүрүүдө.
Чогулган каражаттар өлкөнү өнүктүрүүгө жумшалууда. Ири инфраструктуралык долбоорлор ишке ашырылып, бюджеттик тармакта иштегендердин айлык акысы жогорулатылууда. Тактап айтканда, апрель айынан тарта дарыгерлер менен мугалимдердин айлыгы 100 пайызга көбөйтүлөрү пландалууда.
2026-жылы салык кызматы санариптештирүү жана автоматташтырууну улантат. Негизги багыт — салык органдары менен ишкерлердин түз байланышын азайтуу. Ошондой эле жыл аягына чейин бизнеске текшерүүлөргө мораторий киргизилип, бул ишкерлерге болгон басымды жеңилдетет.
Мындан тышкары, тобокелдикке негизделген салыктык көзөмөл системасы киргизилүүдө. Бул текшерүүлөрдү мыйзам бузуу коркунучу жогору субъекттерге гана багыттап, ак ниет ишкерлерге ашыкча тоскоолдуктарды азайтат.
Жалпысынан, жүргүзүлүп жаткан реформалар Кыргызстанда заманбап, ийкемдүү жана бизнеске багытталган салык системасы калыптанып жатканын көрсөтөт. Санариптештирүү, ачык-айкындык жана жеңилдетилген шарттар экономиканын туруктуу өсүшүнө өбөлгө түзүүдө.